We zagen elkaar zelden. Heel soms eens ergens op een workshop, opleiding of masterclass. Meestal echter zaten we dan in een andere subgroep. Ik filosofeer immers het liefst met kleuters. En Fronnie brak altijd al een lans voor jongeren en middelbare schoolleerlingen. Ze vond hen binnen het FMKJ -wereldje de onterecht ondergeschoven groep. Zoals ze ook onafgebroken bleef hameren op het feit dat er in ons circuit onfatsoenlijk weinig aandacht gaat naar hoe de wereld in brand staat.
Toen ik nog niet wist dat haar familienaam ‘Biesma’ was, noemde ik haar ‘Fronnie Zonder Franjes’. Want dat was de manier waarop ik haar kende: enorm gedreven, energiek, geen doekjes voor het bloeden en uiterst rechttoe rechtaan.
Op een keer zaten we toch samen in een cursusgroep. De laatste workshopbegeleider legde veel nadruk op het belang van de stimulus die je gebruikt om het filosofisch gesprek te openen. Toevallig kruisten onze blikken elkaar. We keken allebei bedenkelijk en liepen op het einde van de dag samen naar het station. Ik zei dat ik dat stimulus gedoe altijd een beetje raar heb gevonden. Omdat ik nog nooit een kind ben tegengekomen dat ik moet ‘stimuleren’. Ik moet ze eerder helpen om te focussen. Fronnie vertelde dat ze nooit zou vergeten dat tijdens haar opleiding iemand een lelijke glazen kaarsenhouder in de vorm van een engeltje had meegenomen en vroeg welke vragen dat bij hen opriep. En dat haar vraag toen onomwonden was: ‘wil je dat ding serieus als stimulus gaan gebruiken in de klas?’ Fronnie was ervan overtuigd dat stimuli waren uitgevonden door lui die niet zonder boe of ba aan een filosofisch gesprek durfden beginnen. Als een soort ‘uitstel van de executie.’ We praatten geanimeerd verder in de stationshal en ontdekten dat we ook een gemeenschappelijke hedendaagse lievelingsfilosoof hadden: Byung Chul Han.
Tot Fronnie opeens besefte dat ze moest spurten om haar trein te halen. Maar op de roltrap naar het perron draaide ze zich nog één keer om en riep luid: ‘Fuck de stimulus, Ilse’. En ik stak mijn middelvinger de lucht in en antwoordde: ‘Fuck de stimulus, Fronnie!’ Sindsdien werd dat onze running gag. Altijd als we elkaar ontmoetten of afscheid namen, zegden we – dikwijls tot grote verbazing van de omstaanders-: FUCK DE STIMULUS. In uitgesproken kapitalen.
Het betekent veel voor me dat Fronnie het prille manuscript van het boek dat Paulien en ik aan het schrijven waren en dat dit najaar verschijnt nog heeft gelezen en goedgekeurd.
En ik koester haar allerlaatste zin aan mij forever: ‘Je blijft mijn favoriete kinderfilosoof.’
Fronnie, je bent al maanden geleden vertrokken voor je laatste en langste solotocht ooit.
Toch krijg ik onze afscheidszin pas nu uit mijn strot:
Fuck de stimulus, Fronnie!
En wees voorzichtig bij het oversteken.
[ilse]
