Denkkracht- taalkracht. Door Karin Glaubitz & Jolanda de Slegte

In mei 2019 bezocht (kinder-)filosoof Karin Glaubitz op uitnodiging van logopedist Jolanda de Slegte een aantal keren de Auris Hildernisseschool, een school voor cluster 2 onderwijs (zie kader). Eerder in het jaar bezocht Jolanda een serie filosofielessen van Karin met groep 1,2,3 op een reguliere school waar veel kinderen een taal-achterstand hebben.

Samen verzorgden Jolanda en Karin filosofische gesprekken voor bijna alle groepen van de Auris Hildernisseschool. In de gesprekken die Jolanda en Karin het afgelopen jaar hadden bleek dat zij een grote gedeelde belangstelling hebben voor denken en taal.

Jolanda is als logopedist geïnteresseerd in het denkstimulerend onderwijs (zie kader), met name voor kinderen met een taalontwikkelingsstoornis. Karin onderzoekt al vanaf haar studietijd de relatie tussen de taal en denken, en heeft een bijzondere belangstelling voor kinderen in de basisschoolleeftijd die om uiteenlopende redenen moeite hebben met (gesproken) taal.

Jolanda en Karin hebben een grote verscheidenheid aan praktijkervaringen en zij ontwikkelen beiden materialen om de verbinding tussen denken en taal bij jonge kinderen te stimuleren.

In dit artikel lees je hoe Jolanda en Karin dit samen oppakken, wat hun bevindingen zijn en hoe zij hier praktisch handen en voeten aan geven. Zij willen hiermee anderen inspireren en met hen in gesprek komen.

Ruimte voor spelen met denken

Alexandra Bronsveld borduurt in dit artikel verder op wat ze gehoord heeft van Henk Oosterling: dat het huidige onderwijs voornamelijk lineair denkt en georganiseerd is, en dat onderwijs eigenlijk een tussenruimte is voor een kind, waarin het zich moet kunnen vormen. Alexandra ziet in dit kader een belangrijke rol weggelegd voor filosoferen met kinderen, juist  omdat die ruimte daar geboden wordt.

Filosoferen met kinderen: een “volle koffer” van breed aanbod over drie onderwijsdomeinen!

Fred Delhaas bespreekt in dit artikel zijn filosofische koffertje: dat dient maar liefst drie onderwijsdoelen: kwalificatie, socialiste en subjectificatie. Hij legt uit waarom en hoe filosoferen met kinderen bijdraagt aan deze doelen.

Thema ECOSOFIE: Project Ecosofie, duurzame gesprekken

Het thema ECOSOFIE staat op ons netvlies vanwege de geplande masterclass met Henk Oosterling en Aetzel Griffioen. Paulien Hilbrink sprak daarom met Marnix Kluiters, die een podcast serie maakt onder de titel Project Ecosofie. Hij spreekt in de serie over  concepten als waarde en duurzaamheid met prominenten uit bedrijfsleven, NGO’s, politiek en onderwijs. Paulien Hilbrink schreef een verslag van het gesprek dat ze voerde.

Thema KINDERBOEKENWEEK: Hoe filosofische vragen in het geschiedenisonderwijs voor een verrijking kunnen zorgen

Marjolein Oud (opleidingsdocent geschiedenis en filosoferen met kinderen aan de Thomas More Hogeschool) beschrijft in dit artikel waarom en hoe filosofie en filosofische vragen het geschiedenisonderwijs kunnen verrijken. Ze geeft ook een paar tips en voorbeelden.

Thema KINDERBOEKENWEEK: De eeuwenlange geschiedenis van filosoferen met kinderen

Het thema van de Kinderboekenweek is geschiedenis. Nanda van Bodegraven beschrijft in dit artikel dat de wortels van FmKJ en van het vrije denken hun oorsprong vinden in het zeventiende eeuwse Amsterdam. Ze benadrukt nog eens dat vrij denken een verworvenheid is die we moeten koesteren. En eentje die we kinderen moeten aanleren!

Thema KINDERBOEKENWEEK: Filosoferen met het Kinderboekenweekgeschenk “De diamant van Banjarmasin”

In dit artikel bespreekt Fabien van der Ham het Kinderboekenweekgeschenk van 2020. “De diamant van Benjarmasin” is geschreven door Arend van Dam. Hij schrijft historische kinderboeken; het thema van dit jaar is “En toen?”. Fabien recenseert het boek en geeft aan hoe je het kunt gebruiken om te filosoferen met (je) kinderen. Onderaan vind je ook nog een link naar lesideeën die passen bij de Kinderboekenweek.

Wie jij dAn wel niet bent: ontregelend uurtje denk-spektakel voor 10+

Met haar kersverse stichting de zAAk A – voor theater en filosofie voor kinderen – speelt Annelies Appelhof binnenkort de voorstelling Wie jij dAn wel niet bent. De voorstelling is voor ca. 10 jaar en ouder en speelt in de Nederlandse theaters. (Zie voor de speellijst dezAAkA.nl.) Het uitgangspunt voor de voorstelling is een landelijke theatertour van Prinses Amalia waarmee zij zich zal voorstellen aan het Nederlandse volk. De centrale vraag van de voorstelling is: Kan je kiezen wie je bent?

Thema BURGERSCHAP: filosofische gedachtewisselingen in tijden van onbehagen

In zijn eindnotitie van de FmKJ-opleiding ging Gerard Kooistra in op de vraag: in hoeverre we met het filosoferen met kinderen en jongeren een zinnige invulling konden geven aan dat misschien wel in zichzelf tegenstrijdige domein  van “burgerschap”.  Een invulling die niet direct wordt opgezadeld met allerlei te verwachte sociale effecten en resultaten. Ter honorering van de tegenstrijdigheid schreef hij zijn eindnotitie in een vragende, dialogische vorm.