Recensie Corrupting Youth, Volume 1 van Peter Worley (2020)
Peter Worley’s bracht recent zijn nieuwste boek uit: Corrupting Youth, volume 1. Léon van der Sande, student Wijsbegeerte, schreef er een recensie over.
Luister je liever? Ga hier naar het audio-bestand.
Corrupting Youth – Peter Worley
Geschreven door: Léon van der Sande
Corrupting Youth, Vol 1 is een boek waarin heel veel woorden worden besteed om uiteindelijk tot een heel simpel antwoord te komen op een ingewikkelde vraag: hoe krijg je een groep mensen van willekeurige achtergrond aan het filosoferen? En wat als de gemiddelde leeftijd 6 jaar is? Het antwoord waar Peter Worley op uitkomt is doodsimpel: laat de groep het zoveel mogelijk zelf uitzoeken.
Hiermee neemt Worley enige afstand van de “Philosophy for and with Children” (P4wC) methode, die al eerder bestond. Deze methode is ontwikkeld naar ideeën van de Amerikaanse Pragmatici Peirce, Dewey en Lipman, en neemt daarmee tendensen van het Pragmatisme over, namelijk democratie en het credo: “in de filosofie bestaan er geen goede of foute antwoorden”. Dit is goed bedoeld, maar schept niet de ideale omstandigheden voor een rijk filosofisch proces. Door de nadruk te leggen op democratie, wat zich tijdens een P4wC sessie uit in het vaststellen van een consensus, worden natuurlijke spanningen als gevolg van tegengestelde posities, die volgens Worley als dialectiek (zie onder) de voedingsbodem voor filosofische vooruitgang vormen, doodgeslagen. Want naar Worleys idee kunnen ideeën tijdens een PhiE bevraagd worden op hun redelijkheid en zo hun waarde bewijzen – als een stelling overeind blijft na ondervraging, dan is dat idee beter dan een idee dat niet in stand blijft na redelijke ondervraging.
Een ander punt van Worleys kritiek is de overdaad aan structuur binnen de P4wC methode. De groep moet een heel programma afdraaien, met vragenronden, waarin deelnemers zelf filosofische vragen moeten bedenken, discussiegroepjes en consensusvorming tot aan ‘actiegroepen’ waarin de deelnemers worden geacht hun opgedane filosofische inzichten tot daden om te zetten. Dit is allemaal veel te zwaar op de maag, zeker voor jonge kinderen en bovendien te zeer gericht op het cultiveren van geïdealiseerd burgerschap. Terwijl filosoferen juist het beste gedijt bij zo min mogelijk goedbedoelde sturing, zoals Worley uitgebreid uitlegt.
Worley zoekt de kern van filosoferen in de dialectiek, zoals die is ontstaan in denkers als Parmenides en Herakleitos. Op Heideggeriaanse wijze legt hij de oorspronkelijke betekenis van het woord bloot: dia-lectiek, door-spraak. Het is in en door het gesprek dat de filosofie zich uit. Het mooie is ook dat hier geen jargon voor nodig is, zoals Worley met Socrates opmerkt. Sterker nog, de enige vereisten zijn dat “je kan denken en praten”, aldus Parmenides. Hieraan verbindt hij een Hegeliaans idee van eenheid in tegenstelling, wat hij terugvindt in de filosofie van Herakleitos. Deze paradoxale denker belichaamt de dialectische, of synoptische houding, zoals Worley het noemt, in de stelling: “Je kan wel en niet twee keer in dezelfde rivier stappen”.
In deze stelling, geformuleerd als vraag, identificeert Worley de ideale filosofische vraag-stelling: die moet grammaticaal gesloten, maar conceptueel open zijn. Dat wil zeggen dat de vraag iets meer verlangt dan een constatering van feiten, maar tegelijkertijd niet meer dan een “Ja” of een “Nee” verlangt. Een dergelijke vraag roept onmiddellijke intuïtieve reacties op, die vervolgens in het dialectische proces op de proef worden gesteld en uitgediept. De begeleider is hierbij een aanwezigheid in afwezigheid: de begeleider brengt geen eigen ideeën, maar is er alleen maar om de formele structuur van het gesprek te verzorgen.
Ze is naar Socratisch model een ‘vroedvrouw’ die de deelnemers helpt om de ideeën die ze, tenminste in potentie, in zich hebben te delen met de groep, en om vervolgens rest van de groep te stimuleren daar op hun manier op in te gaan. Zo zijn de inzichten die ontstaan tijdens een PhiE-sessie volledig te danken aan de groep en hun proces, wat tot maximaal engagement en voldoening lijdt, en ook de meest originele ideeën oplevert.
Peter Worley is een Visiting Research Associate aan King’s College London. Hij is een meervoudig bekroonde auteur voor Bloomsbury Education en auteur en redacteur voor Crown House Publishing op The Philosophy Foundation Series of books. Peter studeerde filosofie aan University College London en Birkbeck College en rondde zijn MA af in 2004. Hij werkt sinds 1993 met kinderen in het onderwijs en doet sinds 2002 aan filosoferen met kinderen.
Corrupting Youth Volume 2 is tegelijk met volume 1 uitgebracht.
Meer over Léon van der Sande vind je hier
