Nederlandse kinderfilosofen in Turkije

Nederlandse kinderfilosofen in Turkije.

Door Nanda van Bodegraven, 3 oktober 2018

Anton Vandeursen en Nanda van Bodegraven zijn in 2017 en 2018 in totaal drie maal naar Turkije geweest om leerkrachten te trainen in het filosoferen met kinderen. Ze gaven een serie van 2 weekenden, een beginnerscursus en een vervolgcursus. Nanda vertelt.

De cursussen vonden plaats in Izmir, een stad aan de Middellandse zee. Vanuit de cursusruimte hadden we prachtig uitzicht op de zee. We spreken Engels, een simultaanvertaler vertaalt. Ik moest wel even wennen aan iemand die dwars door je heen praat. Maar dat wende snel.

Er kwamen verschillende groepen deelnemers af op de cursussen:
(1) Leerkrachten uit het basisonderwijs, voortgezet onderwijs, onderwijsconsulenten enz..
(2) Wetenschappelijke medewerkers van de faculteit Educatie van de Dokuz Eylül Universiteit.

Bij aanvang vroegen we wat de docenten hoopten te leren. Er kwamen verschillende antwoorden. De meeste deelnemers noemden dat ze kinderen willen leren een vragende en onderzoekende houding aan te nemen en hen beter willen leren denken. Maar ook wilden ze kinderen laten zien dat er vaak meerdere perspectieven op iets mogelijk zijn.
We bespraken met hen allerlei bekende stimuli, zoals de wereld op 4 tafels en Bertha. Ook bespraken we enkele denkgereedschappen van Cam. En het tien-stappen plan van Berrie Heesen. We oefenden de verschillende stappen in gesprekken. Aan de hand van voorbeeld gesprekken gingen we in op wat je wel en wat je beter niet kan doen als begeleider.

Er werden heel wat vragen gesteld naar aanleiding van het geleerde, bijvoorbeeld:
(1) Hoe start je FMK in een groep die zo’n activiteit nog nooit gedaan heeft?
(2) Hoe manage je de klas tijdens FmK?
(3) Hoe filosofeer je met jonge kinderen”
(4) Met hoeveel kinderen kan je filosoferen? En welke werkvormen passen bij grote groepen kinderen?
(5) Wat zijn bruikbare werkvormen?

Om op de laatste vraag in te gaan: aan het begin van de vervolgcursus kwamen veel verhalen over wat de leerkrachten hebben gedaan in hun klas na de eerste cursus. Met veel enthousiasme gaven ze demonstraties van activerende werkvormen die ze zelf hebben bedacht naar aanleiding van het geleerde. De andere docenten schreven druk mee, om dit zelf ook te gaan doen. Ook werden ideeën besproken om FmK te integreren in andere vakken, zoals rekenen, geschiedenis en zelfs schaken.

Hoe was het om dit te doen? Geweldig natuurlijk. Heel mooi om mee te mogen denken met deze bevlogen docenten. Maar verder merk ik eigenlijk weinig verschil met als ik deze trainingen in Nederland geef. Behalve dat de docenten in deze groepen misschien nóg gedrevener zijn dan de zeer gedreven Nederlandse docenten die ik meemaak.

En net als in Nederland vertelden de deelnemers dat er kinderen zijn die denken dat alle antwoorden in de bijbel of in de Koran te vinden zijn. We hebben onze Turkse collega’s het idee van Berrie Heesen aan de hand gedaan om zelf voorbeelden van weten en geloven te noemen om zo het verschil tussen weten en geloven te bespreken. (Zie Karel van de Leeuw. Filosofie in kaart gebracht, pag12). Ook dat valt in vruchtbare aarde. De deelnemers gaan enthousiast aan de slag.

Anton en Nanda gaan 7 oktober naar Jakarta, om hetzelfde aanbod te presenteren aan leerkrachten aan de Atma Jaya University of Indonesia. Ze zijn heel nieuwsgierig naar de deelnemers daar en hoe filosoferen met kinderen daar landt.