84 namen; een filosofiegeschiedenis

Recensie

84 namen
R.P. Bosch
Uitgeverij IJzer
ISBN 978 90 8684 10402

84 namen is een enerverende speurdersroman en een filosofiegeschiedenis in één. Het gaat over Naomi die een filosofiecursus doet. Niet bepaald haar eerste keuze, maar naarmate de achttienjarige Naomi Wijsman meer leert over de geschiedenis van het westerse denken, begint ze steeds duidelijker raakvlakken te ontdekken met haar eigen leven.
Haar identiteit als adoptiekind, het belang van haar naam en de manier waarop ze met haar emoties omgaat - al die kwesties blijken wonderwel aan te sluiten bij vraagstukken waarover de oude filosofen zich hebben gebogen.

Alleen die ene grote dreiging in Naomi's leven, de reeks vreemde ongelukken die haar collega's bij aardewerkfabriek Warchums Steengoed treft, zal de filosofie ook daarop meer licht kunnen werpen?

Tot zover de achterflap van het boek ‘84 namen’ dat het eigentijdse antwoord op ‘De wereld van Sofie’ is. In ‘De wereld van Sofie’ zit er nogal een kloof tussen het verhaal en de filosofische theorie. De vertelling over Sofie is eigenlijk te kinderlijk voor de doelgroep en dient vooral als kapstok en is op zich niet heel spannend of interessant. Sofie blijft in het verhaal vlak en de filosofische kennis komt in een soort grote mensen colleges voorbij.

In 84 namen is deze kloof veel kleiner. Het verhaal zou zonder de filosofische intermezzo’s ook spannend en interessant zijn. De hoofdpersoon Naomi is in tegenstelling tot Sofie een rond karakter. De filosofie is op een natuurlijke manier in het verhaal verweven doordat Naomi een filosofiecursus doet. Als lezer ga je mee naar de cursus en de filosofische theorie komt zo heel toegankelijk voorbij doordat het niet een soort college is maar een dialoog met de klas. Naomi laat zich af en toe inspireren door de denkbeelden die voorbij komen, vooral door de ideeën van Seneca. Deze inspiratie had nóg wel een paar keer een echte rol in het verhaal mogen spelen, dan had het boek nog sterker geweest.

Dat zouden dan ook mooie, natuurlijke momenten zijn om het boek te gebruiken om samen met een middelbare schoolklas te filosoferen over bepaalde filosofische denkbeelden en stromingen. Nu moet je zelf een beetje zoeken naar stukken om voor dit doel te gebruiken.

Spannend en interessant boek voor wat oudere pubers en beslist ook voor volwassenen die meer over filosofie willen weten maar dit niet al te ingewikkeld gepresenteerd willen hebben.

Fabien van der Ham

   

dus ik ben

DUS IK BEN JR.


HUMAN start in november met een zesdelig filosofieprogramma voor mensen vanaf 9 jaar, getiteld 'DUS IK BEN JR'. Samen met Stine Jensen en andere denkers pluizen kinderen filosofische kwesties uit. Waarom leer ik dat ik niet mag liegen, terwijl iedereen het doet? Hoe word je crimineel? En hoe ben ik mezelf? Vragen waar je uren wakker van kan liggen en waar meerdere antwoorden op zijn.

In DUS IK BEN JR, de juniorversie van het reeds bestaande tv-programma DUS IK BEN, stuurt denkpiloot Borre (10) vanuit zijn denklaboratorium de denktank van veertien kinderen aan. De in totaal zes afleveringen starten elk met een vraag van een van de jonge denkers. Zo is Ruben (11) gefascineerd door criminelen. Hij vraagt zich af of niet iedereen misschien een beetje slecht is. Joska (11) worstelt met het fenomeen liegen: "Waarom zeggen we niet altijd gewoon de waarheid?" Borre stuurt hen vervolgens op pad of raadpleegt zelf ervaringsdeskundigen of filosofen.

Zondag 11 november, 10.25-10.40 uur: Dus ik ben (niet) mezelf In Dus ik ben (niet) mezelf staat de vraag van Manal (12) centraal. Ze gaat volgend jaar naar de middelbare school en dat vindt ze leuk, maar ook wel een beetje spannend. "Word ik dan een ander iemand? Ben ik dan nog wel mezelf?" De denktank filosofeert over vragen als “Kan je eigenlijk zelf bepalen wie je bent? Of is het je omgeving die maakt wie je bent?” Denkpiloot Borre stuurt Tim (12) op pad naar filosoof Frank Meester. De tweeling Peppe en Pleun ondervragen Stine - zelf deel van een tweeling - over 'jezelf zijn' als er iemand is die zoveel op je lijkt. De thema’s van de volgende vijf afleveringen zijn: Dus ik ben mijn hoofd/hart over emoties; Dus ik ben (g)een egoïst over helpen en medelijden; Dus ik ben (g)een leugenaar over liegen en eerlijk zijn; Dus ik ben een mens/robot over robotmensen; Dus ik ben een goed/slecht mens over het kwaad.

Bekijk de teaser van het programma.

Volg DUS IK BEN JR. op Hyves: http://dusikbenjr.hyves.nl, op Facebook/dusikbenjunior (voor volwassenen en docenten) en op Twitter #dusikbenjr. Zie ook http://www.zapp.nl/dusikbenjr.

   

Kleine filosofen

Hollanddoc: Kleine Filosofen
In deze documentaire wordt het effect van filosofieonderwijs op het onderlinge gedrag van jonge kinderen gevolgd. Kleuters op een Franse school leren in hun wekelijkse les filosofie hun gevoelens te uiten en te luisteren naar de gedachtes van anderen terwijl ze discussiëren over onderwerpen als liefde, macht en dood.

Uitzending: donderdag 12 april, 23.00 uur op Ned 2.

Holland Doc: Kleine filosofen

Een documentaire van Jean-Pierre Pozzi en Pierre Barougier

donderdag, 12 april 2012 22:55 Nederland 2

"Over welk onderwerp wil je het hebben?"
"Over het nut van mamma’s en pappa’s.'

De jongste kinderen op een Franse school hebben wekelijks een opmerkelijke les op het rooster staan: filosofie.

Er wordt een kaarsje aangestoken om vervolgens samen na te denken onder begeleiding van juf Pascaline. Ze is vastbesloten de kinderen te leren hun gevoelens te uiten, naar elkaar te luisteren , te redeneren. De enthousiaste filosofen laten geen kans voorbij gaan om hun mening te geven. Soms geestig, soms verbijsterend goed doordacht.

"Waarom ga je blozen als je verliefd bent?"
"Omdat je een hart in je buik hebt.
'"

De kinderen heten Abderhamène, Louise of Azouaou, ze zitten in groep 1 van de Jacques Prévertschool in het dorpje Mée-sur-Seine vlak bij Parijs. Tijdens PHILO, zoals de kinderen de les noemen, wordt er gediscussieerd over dood, vriendschap, liefde. Juf introduceert een vraag, zoals ‘wat betekent het om intelligent te zijn, om vrij te zijn, om geld te hebben’, en de leerlingen gaan ermee aan de slag.

In het begin nog wat ongestructureerd, soms komen ze er niet uit. Maar gaandeweg leren ze zichzelf beter te uiten,te luisteren naar elkaar en hun eigen mening naar voren te brengen. Dit levert soms grappige momenten op, want de kinderen verwijzen veelvuldig naar dingen die ze in het leven van alledag tegenkomen en voorzien dit op hun eigen kinderlijke manier van commentaar.

"Mijn moeder is intelligent, want ze zet nooit de Nutella in de ijskast."

'Kleine Filosofen' biedt een inkijkje in het leven van de kleuters van vandaag, een leven waarin ze ook zonder de filosofielessen al uitgebreid te maken krijgen met zaken van ‘de grote mensen’. Op die manier houdt de documentaire een spiegel voor over de gedachten die er in onze samenleving heersen.

HUMAN zendt deze documentaire uit in het kader van de Maand van de Filosofie.

Naar de website: http://www.hollanddoc.nl

   

Pagina 27 van 30

Centrum Kinderfilosofie Nederland, Middelburgseweg 113, 2771 NJ Boskoop, e. info@kinderfilosofie.nl