Berrie Heesen Prijs 2014

 

Berrie Heesen Prijs 2014
uitnodiging tot deelname

Berrie Heesen inspireerde velen met zijn creatieve en verrassende werk. Met de Berrie Heesen Prijs wil het Centrum Kinderfilosofie Nederland vernieuwende, creatieve ideeën stimuleren, toegankelijk maken, of verder helpen ontwikkelen. De winnaar ontvangt een wisselprijs, een geldbedrag en naamsbekendheid.

Een ieder die zich bezighoudt met Filosoferen met Kinderen kan ideeën inzenden: studenten, kinderen, ouders, familieleden, leraren, begeleiders naschoolse opvang, plusklas begeleiders, kunst- en cultuurmedewerkers, filosofen, beleidsmakers.

Heb jij een origineel idee om met kinderen te filosoferen? Heb je een inspirerende opzet gemaakt voor een filosofisch onderzoek? Heb je iets nieuws uitgeprobeerd wat misschien nog niet helemaal goed werkte? Heb je een implementatieplan geschreven of materiaal ontwikkeld? We zijn ervan overtuigd dat veel ideeën de moeite waard zijn.

De eerste Berrie Heesen Prijs is in 2008 uitgereikt aan Lucy van Niekerk, lerares op een basisschool. Zij heeft een idee aangedragen waarbij een beroep wordt gedaan op het denken en de dialoog tussen ouderen en jongeren op gelijkwaardig niveau.

In 2010 is de tweede Berrie Heesen Prijs uitgereikt aan Fatima Zukic, Jelle Gillissen, JanWillem Höppener, drie studenten van de Hogeschool Arnhem, Nijmegen met hun projectverslag: Filosoferen met jeugddelinquenten. Zij hielden filosofische gesprekken met een groep jongeren in detentie.

In 2012 ontving Fabien van der Ham de derde Berrie Heesen Prijs voor haar Praatprikkels: kaartjes met vragen, doorvragen en illustraties. Fabien is schrijfster en filosofiejuf.

Iedereen mag meedoen, we willen dat het idee van jou is, dus niet ergens vandaan gekopieerd, en dat jij het instuurt op persoonlijke titel, dus niet namens een organisatie, school, bedrijf. De jury kijkt met een kritische blik naar de filosofische en pedagogische kwaliteit van het idee. Is het oorspronkelijk?

Vooruitkijkend beoordeelt de jury de inzendingen op de bijdrage die het idee kan leveren aan de ontwikkeling van het filosoferen met kinderen.

Stuur je idee in drievoud vòòr 17 september 2014 naar het Centrum Kinderfilosofie Nederland, t.a.v. Marieke Schuurman, Frederik Hendrikstraat 81, 3583 VH Utrecht.

Wil je eerst meer weten voor je jouw werk instuurt, dan kun je contact opnemen met de administratie van de Berrie Heesen Prijs: contactformulier Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. ter attentie van Marieke Schuurman.

   

Recensies van twee boeken over filosofie voor pubers

Recensies

Twee filosofieboeken voor 12+

Grote gedachten, verhalen over filosofie

Janny van der Molen

Uitgeverij Ploegsma

ISBN 9789021672250 / NUR 248

Een goed gekozen titel voor een bundel van zes verhalen over filosofie waarin grote gedachten van veertien verschillende denkers de revue passeren. Janny van der Molen weet in dit boek filosofen uit het verleden weer tot leven te wekken. Geen droge kost, hoewel er door de pubers in het boek veelvuldig gegaapt wordt, maar beeldende verhalen, stevige vragen en een wandeling door de geschiedenis van Utrecht in één. Per hoofdstuk maken we kennis met één van de leerlingen uit de filosofieklas van meneer Swart.

Meneer Swart introduceert de filosofielessen op eenvoudige wijze: “ik wil met jullie nadenken. Ik wil jullie vertellen over mensen die hebben nagedacht en ik wil jullie vertellen over wat zij dachten. En ik ben benieuwd wat jullie gedachten daar weer over zijn. Voorlopig hoef je dus niet méér mee te nemen dan jezelf. Je gaat je hoofd gebruiken en je mond.”

Voor Swart geen activerende didactiek, meervoudige intelligenties of passend onderwijs. Nee, gewoon traditioneel ‘de leraar vertelt, de leerlingen luisteren en stellen af en toe een vraag’. Oké niet helemaal want er wordt lesgegeven op ongewone plekken zodat de wereld van de betreffende filosoof tot leven gewekt wordt. Zo dalen we af in de kelder van de school om daar bij één lichtje na te denken over Ideeënwereld van Plato en wandelt de klas door het Wilhelminapark omdat  dat volgens Kant beter filosofeert.

Meneer Swart doet niet aan een chronologische opsomming van filosofen maar laat per thema, zoals idee & materie (hoofdstuk 1), man vrouw (hoofdstuk 4) en leven en dood (hoofdstuk 6) verschillende filosofen aan het woord die door de tijd op elkaar gereageerd hebben.

En tussen al dat gefilosofeer door zijn de verhaallijnen van de pubers herkenbaar en soms ontroerend. Zo is Tijmen heimelijk verliefd, maakt Sanne heel veel troep op haar kamer, worstelt Loubna met haar uiterlijk en heeft Wouter een hekel aan de vriend van zijn moeder die ook nog eens zwanger is van hem!

Af en toe kan van der Molen een beetje zoetsappig en ‘correct’ uit de hoek komen. Meneer Swart voelt zijn leerlingen wel erg goed aan en heeft bijvoorbeeld meteen het eetprobleem van Loubna door. In een enkel hoofdstuk lijkt de filosofie met kant en klare antwoorden te komen. Sociale ongelijkheid? Lees Marx. Eetprobleem? Lees Descartes! De wat meer open eindes zoals hoofdstuk 6 waarin Wouter de filosofielessen toepast op zijn nieuwe zusje en de ideeën uit de lessen nog eens overdenkt zijn geslaagder en laten meer ruimte voor de eigen gedachten van de lezer.

Maar dit alles neemt niet weg dat het verweven van puberlevens, filosofielessen, grote gedachten en historie in één boek knap gedaan is. Janny van der Molen is een echte verteller en neemt je mee. Mocht dit naar meer smaken kijk dan dit filmpje waarin zij Grote gedachten en haar filosofen aan ons voorstelt.

 

En recent verscheen er nog een boek voor 12+:

 

Het dikke denkboek, filosofie voor beginners

Reynier Molenaar (m.m.v. Fabien van der Ham en Norma Montulet, redactie)

Blop uitgeverij

ISBN 9789081812122

Grote gedachten is een verhaal, we kijken als lezer mee met de personages. In Het Dikke Denkboek is de schrijver de versteller en wordt de lezer rechtstreeks uitgedaagd om zelf over verschillende vragen na te denken en die vragen ook te beantwoorden. Ook hier geen chronologische opsomming van filosofen maar een indeling per hoofdstuk naar filosofische vraag, zoals Hoe kan dat? Bestaat God? Wat zie ik? En hoe weet ik wat goed is? Wat is mooi? En wat is vrijheid? Per vraag wordt er ingezoomd op één filosoof, maar er is meer.

De hoofdstukken zijn goedgevuld en speels opgebouwd. Zo start ieder hoofdstuk met een inleiding waarin de complexiteit van de vraag, bv. wat is mooi?, wordt neergezet en belangrijke begrippen worden toegelicht. De startvraag van het hoofdstuk bestaat nu ineens uit nog meer vragen!  Vervolgens komen Laura en Jesse aan het woord die de vraag dicht bij huis halen. Zo geeft Jesse als hij thuiskomst van een sportuitwisseling van school een ‘lelijk’ schilderijtje cadeau en hebben ze een kort gesprekje over waarom Jesse het wel mooi vindt en Laura niet. Dan begint het echte denkwerk in de categorie ‘Om over na te denken’ en helpt een oude denker, in het geval van Wat is mooi? Schopenhauer,  ons op weg.

In een volgende paragraaf laat de schrijver Schopenhauer op sappige wijze vertellen over zijn eigen leven als ‘verwend kwalletje’, zijn verschrikkelijke kostschool tijd, die ruzies die hij met z’n moeder had en zijn leven met vrouwen.

De hoofstukken worden afgerond met een ander licht op de zaak, dat kan een andere denker zijn of een moreel dilemma dat gaandeweg het hoofdstuk naar voren komt. Tot slot krijgen we als lezer testjes, raadsels of vragen gepresenteerd en moeten we, als we dat nog niet gedaan hadden, zelf aan de hersengymnastiek. En alles wordt op speelse en grappige wijze ondersteund door de cartoons en illustraties van Sieger Zuidersma.

Geen kanttekeningen? Jawel! Hoewel de lezer denkstap voor denkstap meegenomen wordt vraag ik me af welke 12 jarige met bv. het volgende citaat uit de voeten kan:

‘De wil zit in alles en iedereen, zegt Schopenhauer, het is volgens hem: “[…] ook de vegeterende kracht die in de planten ontspruit, ja de kracht die het kristal doet ontstaan, die de magneten tot de noordpool doet keren, die de schok veroorzaakt bij de aanraking van verschillende metalen, die zich in de zielsverwantschappen van de stoffen manifesteert als afstoten en aantrekken…….”etc.’

Het lijkt in zowel Grote gedachten als in dit boek dat we wanneer het om filosoferen gaat niet ontkomen aan ingewikkelde en moeilijke begrippen. Dat vind ik niet erg maar ik denk dat de gemiddelde 12 of 13-jarige heel hard zal gapen bij dergelijke citaten. Een tip zou zijn om het boek in deze leeftijdscategorie voor te lezen bijvoorbeeld als je een lange reis voor de boeg hebt samen. De lastige begrippen kun je dan met elkaar herkauwen of er samen bij gapen.

Wil je als jonge denker aan de slag met filosofie dan lezen beide boeken lekker weg. Eén van deze boeken aanschaffen voor een puber? Dan zal Grote gedachten goed aansluiten bij de wat rustige, bedachtzame en van-verhalen-houdendetiener en is Het Dikke Denkboek geschikt voor de rappe lezer die na 20 minuten graag weer wat anders doet.

Alexandra Bronsveld

 

 

 

 

   
   

Pagina 22 van 30

Centrum Kinderfilosofie Nederland, Middelburgseweg 113, 2771 NJ Boskoop, e. info@kinderfilosofie.nl