Eervolle Vermelding: Hanna Linssen met ‘Filosoferen in mijn klas’

Berrie Heesen Prijs 2014
Eervolle Vermelding:
Hanna Linssen met ‘Filosoferen in mijn klas’

Het project  ‘Filosoferen in mijn klas’ van Hanna Linsen kent twee pijlers. Enerzijds is het een lesmethode filosoferen voor leerkrachten in het basisonderwijs, anderzijds is het een programma genaamd ‘De Grote Wereld Wacht’. De lesmethode bestaat uit een handleiding en een werkboek voor de leerkracht. Het programma omvat uiteenlopende thema’s voor een reeks van tien filosofische gesprekken met de kinderen. Hanna Linssen voert de gesprekken in de klas en leidt tegelijkertijd de leerkracht op zodat deze na afloop zelfstandig aan de slag kan met de filosofische gesprekstechniek. De jury schreef over dit project:

Het project is in alle opzichten een schoolvoorbeeld van hoe je zowel kinderen als volwassenen kunt meenemen in het filosoferen.

Je geeft zelf het goede voorbeeld door samen met de leerkracht op te trekken, waarmee je de kunst van het afkijken een passende dimensie geeft.  De handleiding en het werkboek bieden een ideale combinatie van uitdaging binnen een heldere structuur. Dankzij een duidelijk lesstramien kan een leerkracht zich in vertrouwen op het onzekere pad van doen en reflectie begeven. Het programma bevat mooie klassieke thema ’s. Pakkende beelden  in de voorbereiding staan garant voor de noodzakelijke impressies bij de kinderen.

Met ‘Filosoferen in mijn klas’ koppel je met recht een daad aan je overtuiging dat de maatschappij beter af is als kinderen in het basisonderwijs leren luisteren naar elkaar en leren om zelfstandig te denken. Jouw project is een schoolvoorbeeld van zeggen wat je doet en doen wat je zegt. Je spreekt de leerkracht aan door samen in actie te komen bij het filosoferen met kinderen.

Wat valt er nog te wensen na zoveel waardering?  De structuur die je hebt opgebouwd geeft voldoende houvast om te gaan experimenteren. Geef het lesstramien een minder verplichtend karakter. Filosofische gesprekken mogen schurend  zijn met rafelige, niet afgehechte,  kanten. Begeef je op het pad van onderzoeken en ontdekken. Deze aanpak zal het Filosoferen met Kinderen vooruit helpen naar een nieuwe ontwikkeling.

Graag laten wij onze aanmoediging vergezeld gaan van een Eervolle Vermelding.

Wij wensen je veel plezier en succes met het filosoferen in andere groepen, op nieuwe scholen.

Jury Berrie Heesen Prijs 2014
Utrecht, november 2014
Centrum Kinderfilosofie Nederland
   

De wereld op zijn kop in Antwerpen met de kerkdienst voor onkerkelijken

“Explain all that,” said the Mock Turtle.
“No, no! The adventures first,” said the Gryphon in an impatient tone: “explanations take such a dreadful time.”
[uit hoofdstuk 10 van ‘Alice in Wonderland’ door Lewis Carroll
behalve dominee en auteur, óók Oxford filosoof en logicus]

Ere wie ere toekomt: het is een idee van de School of Life. Daar noemen ze het Sunday Assembly. Een soort ‘kerkdienst voor onkerkelijken’. Hierop heeft DE Studio in Antwerpen zich geïnspireerd. DE Studio is een bijzondere plek die graag schoonheid, talent en wetenschap deelt. Sinds september vorig jaar organiseren ze er elke laatste zondag van de maand een moment van reflectie. De Sunday Service. Hún zondagsdienst aan de gemeenschap… Om 10u (niet toevallig het Belgische uur van de ‘hoogmis’) gaan de deuren open.

Eerst verkennen en proberen deelnemers nieuwe rituelen uit. En om 10.30u begint ‘de dienst’. Volwassenen krijgen een bevlogen spreker en gaan in gesprek. De vorm is open: een preek, een lezing, een reeks beschouwingen waarbij de voorganger van dat moment zijn vakgebied, passie of wijsheid deelt met het publiek. Kinderen filosoferen er. Om 12u stopt de dienst en aperitieven en eten we samen.

Ed Weijers en ik gaan de uitdaging aan om met de kinderen exact dezelfde thema’s en onderwerpen aan te pakken als de ‘grote mensen’. Maar vanuit hun invalshoek. En met de vragen die zij zich daarover stellen. (Dan hebben ouders en kinderen meteen ook iets om daarna thuis verder over te praten.) Uiteraard gaat het ons daarbij altijd om het avontuur van het denken zelf. Niet om kennis of weetjes. En natuurlijk blijft het tijdens deze verkenning van het Wonderland van het Denken niet alleen bij praten. Het is óók spelen, 1001 dingen doen en uitproberen. Zoals dat van kinderen en andere volwassenen in de boeken staat…

Thema’s

Thema’s die de voorbije maanden al de revue zijn gepasseerd: het ontembare leven, verhuizen, slapen, utopie, het goede leven volgens Spinoza. De eerstvolgende drie: Dette Glashouwer over ‘geld’, Hans Van Dyck over ‘biodiversiteit’, Leo Bormans over ‘geluk’.

Deze Sunday Service is een initiatief dat nog in zijn kinderschoenen staat. Het is zoeken, uitproberen, vallen en weer opstaan. Maar ook intens genieten. En het interessante eraan is dat het op een paar manieren de wereld wat op zijn kop zet. (Dat is trouwens goed voor die wereld. Dan stroomt er meer bloed naar zijn hoofd en kan ie beter nadenken).

Wereld op zijn kop

Om te beginnen claimt het de zondagsdienst óók voor ongodsdienstigen. Verder is het geen wereldvreemd gebeuren maar iets dat elke reflectie rechtstreeks linkt aan de praktijk van het leven zoals het is. Het is een initiatief dat kinderen serieus neemt. Zij worden niet in de ‘kinderopvang’ gedropt. Nee. Ze zijn ‘n volstrekt volwaardig deel van het (denk)geheel.

Bovendien opent dit voor ‘filosoferen met kinderen’ boeiende perspectieven: het haalt filosoferen uit de usual-suspect-schoolomgeving. Kinderen doen het vrijwillig en in hun vrije tijd. Dat vormt voor ons als gespreksleiders een nieuwe uitdaging. Door de typische salamipolitiek van het onderwijs zijn kinderen daar immers meestal van dezelfde leeftijdsgroep. Bij filosoferen met kinderen buiten de school ligt dat anders. Daar is de spreidstand tussen de leeftijden veel groter.

Wat niet altijd gemakkelijk is maar wél bijzonder boeiend. Het dwingt ons om nieuwe werkvormen te ontwikkelen. Over dat laatste later meer. We keep you posted !

Ilse Daems

   

Filosoferen met de hele school

Vorig jaar heb ik de beroepsopleiding filosoferen met kinderen en jongeren bij de ISVW in Leusden gevolgd. Vol inspiratie ben ik gaan filosoferen met mijn eigen klas. Dit beviel mij en de kinderen enorm. De kinderen vonden het heerlijk om eens goed over alledaagse en niet alledaagse onderwerpen na te denken. Ook merkte ik dat ze beter naar elkaar begonnen te luisteren. Het is alleen jammer dat de kinderen na twee jaar naar een andere juf gaan waar ze hoogstwaarschijnlijk niet filosoferen. Dit leek mij doodzonde.

Mijn droom is dan ook dat uiteindelijk  elk kind op mijn school filosofeert. Dit idee heb ik ingezonden naar Onderwijs Pioniers, een programma dat het mogelijk maakt om de ideeën van leerkrachten waar te maken. Gelukkig was ik niet de enige die mijn plan een goed idee vond, want ik ben uitgekozen om het te gaan realiseren.

Ik ben hier nu een half jaar mee bezig. Als eerste heb ik met mijn collega’s gefilosofeerd tijdens een studiedag. Dit werd goed ontvangen en bijna iedereen was er over te spreken. De volgende stap was om in elke klas een filosofisch gesprek te voeren, zodat de leerkrachten konden zien hoe zo’n gesprek verloopt. Het idee is nu dat ze het zelf gaan doen en dat is het moeilijkste gedeelte van mijn plan. Hoe krijg ik dat voor elkaar? Want iedereen heeft het al zo druk op school. Niemand zit te wachten op nog meer werk. Dus is het van groot belang dat ik mijn collega’s net zo enthousiast maak als dat ik zelf ben over filosoferen met kinderen.

Binnenkort ga ik nogmaals met het team filosoferen, dus hopelijk komen we steeds meer in de goede richting. Daarna wil ik er naar streven om een filosofiegroepje op te richten, dat elke week met mij wil samenkomen. Tijdens deze bijeenkomsten wil ik gesprekken voorbereiden en nabespreken.

Het zal nog lang duren voordat mijn grote droom werkelijkheid wordt, maar hopelijk hebben aan het eind van dit schooljaar al een paar collega’s enkele filosofische gesprekken gevoerd in de klas. Dat zal mij in ieder geval al heel blij maken en een heleboel kinderen ook.

Sterre van der Zwan

 

   

Pagina 22 van 33

Centrum Kinderfilosofie Nederland, Middelburgseweg 113, 2771 NJ Boskoop, e. info@kinderfilosofie.nl