Artikelen, landelijke evenementenagenda en lesideeën

Artikelen, recensies, landelijke evenementenagenda en lesideeën

Hier vind je een aantal ingestuurde artikelen, nieuws of lesideeën over kinderfilosofie.

- Een gedenkrede in het Duits van Pieter Mostert ter ere van het overlijden van Karel van der Leeuw (Nu bijna een jaar geleden)

- Pils & Plato een artikel in het AD, met o.a. interview met Erno Eskens en Alexandra Bronsveld

- Een gratis lesidee van Fabien van der Ham over: 'Kun je gelukkig zijn met niets?'

- Recensies geschreven door Fabien van der Ham

 

Filosofische evenementenagenda:

- Agenda filosofie.nl juli
- Festival Op 't Eiland

- Agenda filosofie.nl augustus
- Filowsofie op Lowlands

- Festival Waanzin september

- Agenda filosofie.nl september

- Agenda filosofie.nl oktober
- Geestdriftfestival








   

Persoonlijk project opleiding FMKJ: Filosoferen met kinderen en ouderen samen

Aan het eind van het opleidingsjaar van de beroepsopleiding 'filosoferen met kinderen en jongeren' presenteren de studenten aan elkaar hun persoonlijk project. Hieronder het project van Frederieke Vermeulen.

Persoonlijk project opleiding FMKJ: Filosoferen met kinderen en ouderen samen

Frederieke Vermeulen

Ik ben theaterdramaturg, -regisseur en dramaturgiedocent, en ik heb in juni 2016 de Beroepsopleiding “Filosoferen met Kinderen en Jongeren” aan de ISVW afgerond. Voor deze studie heb ik als persoonlijk eindproject het ‘pilot’-project “Filosoferen met Oud & Jong” opgezet, waarin ik filosofische gesprekken heb georganiseerd en begeleid met een gemengde groep van kinderen van een basisschool (9 jaar) samen met ouderen uit een verzorgingshuis (dagbestedingsgroep, 70+).

Jong en oud gaan met elkaar in gesprek
Dit idee is ontstaan vanuit mijn constatering dat kinderen en ouderen elkaar zo weinig ontmoeten in onze samenleving. Er is weinig contact tussen deze twee generaties (behalve eventueel in familieverband), laat staan in dialoog. Ik ervaar dat als een gemis en als gemiste kans, omdat ik vind dat ouderen en kinderen elkaar juist veel te bieden hebben. Daarnaast zou ik door het stimuleren en organiseren van ontmoeting en uitwisseling tussen deze twee leeftijdsgroepen graag een tegenwicht willen bieden aan het vaak negatieve beeld over ouderdom en aan de ondergewaardeerde status en positie van ouderen in onze cultuur. Ouderdom wordt veelal geassocieerd met maatschappelijke problemen (negatieve gevolgen van de ‘vergrijzing’ worden uitgebreid belicht), en vaak beschouwd als een soort ‘ziekte’ die je moet zien te overwinnen, en waarvan je de symptomen moet zien te verhullen. Ouderen hebben bovendien nauwelijks nog een maatschappelijke functie.
Ik denk dat het bevorderen, verdiepen en verduurzamen van contact tussen de verschillende generaties kan bijdragen aan een andere betekenis van ouderdom en dus een andere positie van ouderen in onze samenleving. Waar ook de jongere generaties vruchten van kunnen plukken, want hoe leef je als jong mens je leven als deze negatieve betekenis van oud worden en oud zijn je perspectief is, en je nauwelijks de kans krijgt om positieve ervaringen ten aanzien van ouderen en ouderdom op te doen?

Toekomst ontmoet verleden en andersom
Samen filosoferen over thema’s en vragen die beide leeftijdsgroepen aangaan, en die ze zelf uitkiezen, is in mijn ogen een heel geschikte en zinvolle vorm om werkelijke uitwisseling mogelijk te maken. Ik denk dat het samen nadenken, en het uitwisselen en bespreken van (en reflecteren op) ideeën, vooronderstellingen, argumenten, kennis en ervaring via het filosoferen in deze gemengde onderzoeksgroep om verscheidene redenen heel zinvol, leerzaam en verrijkend kan zijn voor beide groepen.
De deelnemers verschillen in leeftijd en daarmee in levenservaring en in kennis over de tijd waarin geleefd is en/of wordt. Via ouderen wordt voor kinderen een periode die ver van ze af staat (en die voor hen geschiedenis is) gemakkelijk heel ‘levend’ en beter voorstelbaar en invoelbaar. Ook opvattingen, moraal en gewoontes zijn niet alleen per mens, maar ook per periode in de tijd verschillend, dus ook dit kan interessant voor beide groepen zijn om in filosofische gesprekken te onderzoeken. Bovendien bevinden ze zich een in verschillende levensfase, die specifieke kennis, ervaring, levenshouding, relatie tot de eindigheid van het leven, fysieke gesteldheid, et cetera, met zich meebrengt, waarover bevraagd en uitgewisseld kan worden.

Daarnaast hebben beide leeftijdsgroepen juist ook veel met elkaar gemeen. Beide groepen tellen of nog niet of niet echt meer mee in de op volle toeren draaiende en op economische vooruitgang gerichte maatschappij, ze staan ‘aan de rand’ als het ware. Beide groepen zijn nog niet of niet meer volledig zelfstandig, maar (deels) afhankelijk van anderen. Er bestaat kinderopvang en opvang voor ouderen, beide veelal op van de rest van de samenleving ‘afgescheiden’ locaties. Het samen filosoferen kan het gevoel van verwantschap versterken en verbondenheid creëren. Vooral voor ouderen kan het samen filosoferen bijdragen aan het doorbreken van een sociaal en maatschappelijk isolement.
Tot slot bestaan er vele vooroordelen van ouderen over kinderen en van kinderen over ouderen. Ook dit kan een goede reden voor meer contact en dialoog zijn. Meer kennis van elkaar vergroot meestal het wederzijdse begrip. En je bewust worden van de oordelen die je hebt is een onderdeel van het filosoferen.

Filosoferen in een verzorgingshuis
In mijn verslag van het project benoem ik de effecten die ik bij beide groepen verwacht en effecten die horen bij de afzonderlijke groepen. Ook beschrijf ik - naast de effecten die te verwachten zijn door het filosoferen in het algemeen - de specifieke te verwachten effecten die gerelateerd zijn aan het filosoferen in deze specifieke onderzoeksgemeenschap, die is samengesteld uit deze twee ver-uit-elkaar-liggende leeftijdsgroepen.

Ik heb een heel positieve ervaring gehad in de gesprekken die ik georganiseerd en begeleid heb met kinderen van een basisschool en ouderen van een verzorgingshuis, die plaatsvonden in het verzorgingshuis, waarbij ook het leren kennen van elkaars leefomgeving een waardevolle factor was. Maar de filosofische gesprekken kunnen natuurlijk ook in een andere context en op een andere plaats plaatsvinden. Ook de leeftijden van beide groepen kunnen binnen de generatie nog variëren.
De thema’s van de gesprekken heb ik laten ontstaan vanuit vragen en interesses van de groep, waarbij de groep vervolgens op democratische wijze een thema voor een verdiepend filosofisch gesprek koos. De filosofische (start)vraag hierbij hebben we in eerste instantie samen geformuleerd. Als de groep meer ervaring met filosoferen krijgt (of heeft) zou die ook uit de groep zelf moeten kunnen komen, al dan niet aan de hand van een toepasselijke stimulus.

Potentiële (filosofische) thema’s en vragen zijn bijvoorbeeld;
- Ouderdom: Ben je als je 70 bent nog hetzelfde als toen je 10 was? Is ouder worden een kunst? Wat is goed oud worden/zijn? Groei je nog als je oud bent? Wanneer ben je gelukkiger: als je oud bent of als je jong bent? Was het leven vroeger beter?
- Tijd: Gaat de tijd als je jong bent even snel als wanneer je oud bent? Kunnen oude mensen haast hebben? Kun je de tijd stilzetten? Ging de tijd vroeger even snel als nu?
- Maakbaarheid van de mens: Kun je het leven beheersen? Wie is de baas over jouw leven? Hoeveel kun je aan je lichaam veranderen totdat je niet meer jezelf bent?
- Afhankelijkheid: Ben je de baas over je eigen leven? Kun je volledig onafhankelijk zijn? Kun je gelukkig zijn als je afhankelijk bent?
- Kennis/wijsheid/leren: Ben je wijzer als je ouder bent? Kun je als kind weten hoe het is om oud te zijn? Ben je wijzer als je meer weet? Houdt leren een keer op?
- De dood: Wanneer is het tijd om te sterven? Kan een einde ook een begin zijn? Mag je zelf beslissen of je wilt leven of niet?
- Nieuwe technologie: Wanneer ben je nog een mens? (als je lichaamsdelen of -functies vervangt door techniek). Kunnen mobiele telefoons het contact tussen mensen verbeteren? Mag je een mens maken door middel van techniek?
- Schoonheid: Wat is mooi? Is iets wat nu mooi is altijd mooi? Kan schoonheid verloren gaan?
- Regels: Wie bepaalt de regels? Moet je je altijd houden aan regels? Kun je nieuwe regels verzinnen? Waren er vroeger andere regels dan nu? Moeten ouderen zich aan dezelfde regels houden als kinderen?
- Vriendschap en eenzaamheid: Wanneer ben je eenzaam? Wat is een goede vriend? Kun je een vriendschap hebben met iemand die zo oud is als je opa/oma?

Voor (de inhoudsopgave van) mijn onderzoeksverslag en meer informatie, kun je contact met mij opnemen.
Frederieke Vermeulen | 06-52458781 | Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.


“Het leven moet achterwaarts overdacht worden om voorwaarts te kunnen worden geleefd.”
(Kierkegaard)



   

Persoonlijk project opleiding FMKJ: Filosoferen naar aanleiding van toneelteksten.

Aan het eind van het opleidingsjaar van de beroepsopleiding 'filosoferen met kinderen en jongeren' presenteren de studenten aan elkaar hun persoonlijk project.
Hieronder het project van Laura Minderhoud

Persoonlijk project opleiding FMKJ: Wat mogelijk is volgens de waarschijnlijkheid of noodzakelijkheid. (Aristoteles)
Filosoferen naar aanleiding van toneelteksten.

--------

Ik ben dramaturg en wil de ervaring die ik heb opgedaan tijdens mijn werk in het theater- en mijn kennis van toneelteksten gebruiken in filosofische gesprekken met kinderen, jongeren en volwassenen.

Toneel is denken en spelen. De gedachte spelen. Spelen met de gedachte. In zowel toneelstukken als filosofische gesprekken gaat het er om te denken over, zoals Aristoteles zegt: wat mogelijk is volgens de waarschijnlijkheid of noodzakelijkheid. Dus niet zomaar denken. De redenering moet kloppen, beargumenteerd kunnen worden, kritisch bevraagd en van alle kanten bekeken. Scènes uit toneelstukken zijn daarom geweldig als stimulus.

Het gesprek
Ik vertel eerst het hele verhaal, iets over de schrijver, over de tijd waarin het stuk geschreven is. Toneel is een combinatie van geheugen en voorstellingsvermogen. Wat zegt het dat teksten die vijftig, honderd of duizend jaar geleden geschreven zijn, thema’s behandelen die nu actueel zijn? Konden de schrijvers in de toekomst kijken? Herhaalt de geschiedenis zich? Of zijn het universele thema’s?
Vervolgens lezen we de scène en bedenkt de groep een startvraag.

Bij de toneelstukken heb ik verschillende gespreksplannen gemaakt en oefeningen  of activiteiten ontwikkeld. Voor jongere kinderen zoek- of maak ik bewerkingen van de scènes zodat de taal beter aansluit bij hun leeftijd. Hieronder staan de titels van vijf toneelstukken met ieder één voorbeeld vraag, natuurlijk kunnen er ook heel andere vragen bedacht worden.

    Antigone van Sophocles (± 442 v Chr.)
Wanneer mag je de wet overtreden?

    Koning Lear van William Shakespeare (omstreeks 1605)
Kun je zeggen hoeveel je van iemand houdt?

    Faust van Johann Wolfgang Goethe (geschreven tussen 1790 en 1832)
Is een in een laboratorium gemaakte mens een mens?

    Pijlers van de samenleving van Henrik Ibsen (1877)
Kan iemand goed en slecht tegelijk zijn?

    De rechtvaardigen van Albert Camus (1949)
Mag je iemand doden om de wereld te verbeteren?


Wil je meer informatie over dit project, dan kun je contact opnemen met Laura Minderhoud.

Laura Minderhoud

Blijven Denken
dramaturg | filosofisch gesprek
06 43025320
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

 

 

   

Pagina 9 van 33

Centrum Kinderfilosofie Nederland, Middelburgseweg 113, 2771 NJ Boskoop, e. info@kinderfilosofie.nl