Een visie op filosoferen met kinderen: Sharp en Splitter

Door Nanda van Bodegraven

 

CKN wil regelmatig een visie publiceren op wat filosoferen met kinderen is.  In dit artikel gaat het over de visie van twee oude bekenden in het vak: Ann Sharp en Laurence Splitter, zoals zij dit in het boek ‘Teaching for better thinking’ uit 1995 uiteen zetten. Via een samenvatting van het hoofdstuk in dit boek dat hieraan gewijd is, hopen we een indruk te geven van hun gedachten hierover. Als je deze tekst graag zelf wil bestuderen, houd dan de agenda in de gaten: begin 2018 kan dat. Zie onder meer informatie!
Sharp en Splitter stellen de volgende 3 kenmerken van een filosofische dialoog voor.

1 Redeneren en onderzoeken (‘reasoning and inquiry’)
Het eerste kenmerk gaat over goed redeneren en te begrijpen wat dat inhoudt. Ze noemen veel indicatoren voor redeneren en onderzoeken.
Om er enkele te noemen:
-    vragen stellen
-    luisteren naar anderen
-    redenen geven
-    goede en slechte redenen onderscheiden
-    aannames herkennen
-    consistentie zoeken
-    voorbeelden en tegenvoorbeelden geven
-    om bewijs vragen
-    criteria formuleren
Opmerkelijk is dat het er volgens hen niet alleen om gaat dat de studenten deze strategieën toepassen, maar ze ook begrijpen en leren herkennen en deze vervolgens bewust gebruiken, want alleen dan als de kinderen ze bewust gebruiken zijn ze te evalueren of ze goed zijn.

2 Concept formatie (‘concept formation’)
In het hart van de filosofie staan algemene concepten zoals ‘eerlijkheid’, ‘waarheid’, ‘vriendschap’, ‘ruimte’, ‘persoon’.
Dit zijn volgens Sharp en Splitter concepten die:
-    gemeenschappelijk zijn in onze ervaringen
-    centraal staan in hoe we ervaringen begrijpen
-    en betwistbaar of problematisch zijn
Kinderen deze concepten laten onderzoeken maakt dat het helderder wordt wat deze concepten betekenen voor henzelf en maakt dat ze zien dat anderen een andere opvatting kunnen hebben en dat geeft kinderen een rijker begrip van zichzelf en van anderen.

3 Betekenis maken (‘meaning making’)
Dit gaat over gedachten onderling sterker met elkaar laten verweven, bruggen maken tussen wat begrepen wordt en wat niet begrepen wordt.
Vragen zoals deze horen daarbij:
-    Wat bedoel je als je .... zegt?
-    Hoe hangt wat jij zegt samen met wat hij zegt?
-    Ik denk dat hij niet dit bedoelde, maar dit.
Het gaat hier om hechtere connecties maken tussen gedachten, dit noemen zij betekenis maken.
Sharp en Splitter werken vervolgens een stukje dialoog uit waarin ze aanwijzen welk onderdeel bij welk van deze drie hoort.

Lijkt het je leuk samen de tekst van Sharp en Splitter te bespreken (deze is 8 bladzijden)? Houd dan de agenda in de gaten.
Begin 2018, tijdens een inspiratiebijeenkomst, gaan we de tekst bestuderen en bespreken we hoe we het concreet kunnen toepassen bij het begeleiden van een filosofisch gesprek. Dit zal ergens in Amsterdam zijn.




Centrum Kinderfilosofie Nederland, Middelburgseweg 113, 2771 NJ Boskoop, e. info@kinderfilosofie.nl