Recensie 'Ik zag twee apen wetenschapen'

Door Fabien van der Ham

Ik zag twee apen wetenschapen wil jongeren leren kritisch te kijken naar wetenschap. Waarheden zijn vaak nog niet zeker. Inzichten veranderen. Het is nog niet zo lang geleden dat men dacht dat de aarde plat was. Er zijn ook nog steeds vragen. Of het universum een einde heeft en hoe dat eruit ziet bijvoorbeeld. Dat roept vragen op als ‘hoe kunnen we zeker weten dat iets waar is?’ en ‘zullen we ooit alles zeker weten?’.

Dit boek wil jongeren hiervan bewust maken met 25 lessen die zijn opgebouwd rond de vier vragen van Kant die de filosofische deelgebieden (zie hieronder) representeren. Het boek start met een heldere inleiding waarin wordt uitgelegd wat filosofie is en hoe je kunt filosoferen met jongeren. Heel schematisch worden er voorbeelden uit de praktijk bij de theorie gelegd. Zo wordt in tabellen aangegeven of een opmerking van een leerling een mening of argument is en of een vraag persoonlijk of suggestief is. Alles wordt heel systematisch en duidelijk uitgelegd maar de informatie is daardoor ook wat theoretisch, zeker als het onderwerp helemaal nieuw voor je is. Deze systematische aanpak zie je ook in de lessen terug die opgebouwd zijn rondom de eerder genoemde vragen van Kant:

 

  • Wat kan ik weten?
  • Wat moet ik doen?
  • Wat mag ik hopen?
  • Wat is de mens?

 

Hoe deze vragen te gebruiken en waarom dit filosofie is wordt eerst duidelijk uitgelegd. Vervolgens volgt per hoofdvraag een aantal lessen. Het interessants zijn de lessen rondom ‘Wat kan ik weten?’ Bij deze vragen past de systematische aanpak van de schrijvers heel goed en voelt het natuurlijk. Ook bij de deelgebieden ‘Wat mag ik hopen?’ en ‘Wat moet ik doen?’ levert het een boeiende, onderzoekende insteek op.

De lessen rondom het thema ‘Wat is de mens?’ hadden zich echter geleend voor wat meer creatieve werkvormen en denkprikkels. Deze lessen lijken ook wat minder aandacht te hebben gehad. Neem bijvoorbeeld de les over cultuur, hierbij moeten de leerlingen lijstjes maken met dingen in hun leven die cultuur zijn en vervolgens aangeven waar deze vandaan komen. Bijvoorbeeld lievelingsmuziek -> Beyonce -> komt uit Amerika. Ik kan me meer prikkelende opdrachten voorstellen. De leerlingen zullen door zo’n les niet verrast worden. Terwijl bijvoorbeeld de les over wetenschappelijke bewijsvoering jongeren echt een beetje wakker zal schudden. Je ziet het al voor je hoe ze na zo’n les over de ‘kip van Russell’ en plotseling opduikende ‘zwarte zwanen’ thuis wijsneuzig hun ouders dissen als die met vermeende kennis lopen te strooien.

Al met al een zeer bruikbaar boek voor op de middelbare school. Een groot deel van de lessen kun je zeker ook goed gebruiken in de bovenbouw van de basisschool, vooral in plusklassen. Zeker ook leerzaam en informatief voor iedereen die zich wil bekwamen in filosoferen met kinderen en jongeren.

 

www.filosofiejuf.nl

Centrum Kinderfilosofie Nederland, Middelburgseweg 113, 2771 NJ Boskoop, e. info@kinderfilosofie.nl