Theaterrecensie: Meneer Bork zoekt een woord 4+

Theaterrecensie: Theatergroep Lange Mannen - Meneer Bork zoekt een woord 4+

- Gezien op 28 december 2016 in het OBA-theater in Amsterdam -

 

Een 'verwarrend' leuke meedenkvoorstelling met rare vragen en waar geen woord te gek is.

 

'Maar wat is een woord?

Waar is een woord dat er nog niet is?

En welk woord past bij hoe jij je voelt?'

 

Een aantal vragen waar Meneer Bork zoal mee worstelt als hij op een dag niet meer weet hoe hij zich voelt. De dagen van Meneer Bork zijn voorspelbaar en hebben een vast ritme.

Elke gebeurtenis en ontmoeting is tijd en plaats gebonden. Getuige te zijn van deze dagelijkse herhalingen werkt op zich al op de lachspieren.

 

 

 

Totdat op een dag woorden en dingen Meneer Bork ineens verwarren.

Vanaf die dag is niks meer hetzelfde.

Hij haalt tijd en handelingen door elkaar en stelt zichzelf honderden vragen. Zo poetst hij zijn tanden ineens met de krant en stapt hij de deur uit met de verkeerde pet op. Heet zijn vogel in de boom een 'Flapvliegding' en vraagt hij aan de groenteboer of hij 'frammelsap' heeft.

Omdat hij 'appeldorstig' is.

 

De meeste kinderen hebben het al snel door dat alles ineens anders gaat en willen Meneer Bork helpen.

Ze roepen door de zaal, waardoor sommige situaties een hilarisch 'Jan Klaassen en Katrijn' gehalte krijgen.

 

Het is duidelijk, Meneer Bork voelt zich raar en onbegrepen. Maar hoe hij zich voelt weet hij niet. Daarvoor gaat hij te rade bij de mensen die hij elke dag weer tegenkomt. Zijn alleenstaande en 'verwarde' buurvrouw (die stiekem ook wel een beetje verliefd op Bork is?), de postbode, de groenteboer en de vogel in zijn boom.  Ze proberen hem te helpen het goede woord te vinden. En dat is nog niet zo simpel.

Maar dan roept Meneer Bork de hulp in van de kinderen uit het publiek.

 

Kinderen denken samen met de acteurs na over vragen als 'Wat zijn woorden?', 'Hoeveel woorden zijn er eigenlijk?', 'Waar vind je de woorden?', en

'Hoe noem je iets als je een woord ervoor niet weet?'

Dit 'uit het spel stappen', is tamelijk gedurfd en knap gedaan. Het kan ook een struikelblok worden of onrust veroorzaken.

Maar dat is hier niet het geval.

En met een simpele denkoefening met het publiek wordt iedereen eerst in de denkstand gezet. Een goede zet, want iedereen doet mee.

Helaas durven niet veel kinderen mee te doen aan het gesprek, dat is blijkbaar nog even wennen. Waarschijnlijk zal dat bij schoolvoorstellingen beter gaan, dan worden de kinderen met een lesbrief in de klas voorbereid op de voorstelling (lesbrief is verkrijgbaar bij het gezelschap).

Maar de kinderen die wel hun vinger opsteken komen met ontroerende en opmerkelijke uitspraken.

 

 

Een kort gespreksfragment:

Q: 'Wat is een woord?'

A:'Een woord is iets dat je kunt zeggen, bijvoorbeeld huis of bed'

'Als je praat zeg je allemaal woorden'

'Een woord is een heleboel letters achter elkaar'

 

Q: 'Is alles wat je zegt een woord, bijvoorbeeld 'brabbeltaal?'

A:'Ja, alles is een woord, maar niet alles betekent iets.

Een mooi woord vind ik: gegroet

Een lang woord is: vliegtuig' (en dat is inderdaad een heel lang ding)

En zo worden er nog meer vragen onderzocht.

 

Op de dagen erna wordt de verwarring bij Meneer Bork alleen maar groter. De vragen en nieuwe woorden blijven maar komen.

En de kinderen denken elke dag opnieuw mee op zoek naar het woord.

 

Q: 'Waar zijn de woorden dan?

Liggen er misschien woorden onder het gras?'.

A: 'Er liggen wormen en aarde onder het gras, dat zijn dus ook woorden'.

 

Q: 'Liggen er woorden in de winkel?'

A: Ja, in een boekenwinkel.

Als je het koopt, zie je woorden in een boek, een woordenboek.

 

Q: 'Is er eigenlijk een baas van al die woorden?'

A: 'Nee, want alle woorden zijn van iedereen'.

'Maar op school is dat de juf. Zij is de baas over alle woorden van de kinderen'.

'Er is een baas, maar iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen woorden'.

 

Hier zie je dat kinderen met voorbeelden komen uit hun eigen leefwereld, al aardig goed hun gedachten kunnen verwoorden en creatief kunnen denken. Maar in deze setting mee doen aan de gesprekken, is voor de meeste jonge kinderen toch lastig. Daarvoor moet je denk ik iets meer ervaring hebben of wat ouder zijn dan vier jaar.

De vragen die door de acteurs gesteld worden zijn wel van filosofisch goede kwaliteit. Zo ook de manier van doorvragen. Ze prikkelen zeker je denken en je merkt dat er veel tijd aan is besteed. Waardoor de gesprekken en de voorstelling meer naar een filosofisch niveau getild worden. Maar om de betrokkenheid bij de gesprekken wat te vergroten, zou een spelworkshop 'woorden verzinnen' voorafgaand aan de voorstelling misschien een idee zijn (met scrabble of plakletters).

 

De kinderen mogen in de voorstelling zelf ook woorden verzinnen voor hoe Bork zich voelt. En dat is voor iedereen leuk!

Kinderen roepen van alles door de zaal: hallogie, boemboem, verliefderig, sjoetoeha. Maar het woord zit er helaas nog niet bij..

 

Q: 'Maar hoe voelt Bork zich dan?'

A: 'Nou, niet goed', zegt een kind. De zaal moet lachen. Nee, dat is waar.

 

Maar is daar dan een woord voor?

Dan zegt een kind 'hoonie'. En bij Meneer Bork verschijnt een glimlach op zijn gezicht. Dat is het woord dat hij zocht. Nu weet hij eindelijk hoe hij zich voelt..

 

 

Meneer Bork wordt gespeeld door Gustav Borreman en de verschillende personages die hij elke dag ontmoet worden gespeeld door Bente Jonker. Jonker heeft daar wel een uitdaging. Ze wisselt vliegensvlug van rol, wat soms wat verwarrend overkomt. Gustav Borreman speelt de onhandige, filosofisch dromerige maar sympathieke Bork. Een innemend en aandoenlijk personage die stuntelt met woorden en taal en almaar hulpelozer wordt. Het stuk speelt zich af in een eenvoudig maar speels decor. Het verrassende is de achterwand waar allemaal kleurrijke afbeeldingen op staan met daarachter openingen, en waar van alles in verdwijnt en uitgehaald wordt.

 

De tekst is geschreven door Mariëlle van Sauers. De filosofie doordacht door Rod Hageman. De speellijst vind je hier.

 

Ondanks een kritische noot, is deze voorstelling absoluut het bezoeken waard! En kun je er ook thuis nog over door filosoferen of verder spelen met bijvoorbeeld scrabble. Waardering: (3,5/5)

 

- Vivienne Janssen

   

Agenda 1e kwartaal 2017

Hieronder vind je het actuele overzicht aan opleidingen en cursussen rondom filosoferen met kinderen en jongeren.

 

Wanneer: 13, 27  januari 2017, 3, 17  februari  2017 

Wat: open basiscursus Leren filosoferen 

Waar: UCK  Domplein 4  Utrecht
Door wie: Leren Filosoferen
Meer informatie



Wanneer: 20 januari 2017, 10 februari,  10 en 24 maart 2017

Wat: open vervolg cursus Leren filosoferen 

Waar: UCK  Domplein 4  Utrecht
Door wie: Leren Filosoferen
Meer informatie



Wanneer: Zaterdagmiddag 21 januari 2017
Wat: introductieworkshop filosoferen met kinderen
Waar: Groningen

Door wie: Filosofiejuf
Meer informatie



Wanneer: 11, 18 maart 2017

Wat: Verdiepingstraining FMKJ

Door wie: Wonderwhy & Wereldwijs Filosoferen

Meer informatie



Wanneer: Zaterdagmiddag 18 maart 2017
Wat: nog-meer-oefenenworkshop filosoferen met kinderen (voor mensen met al wat aantoonbare ervaring)
Waar: Groningen

Door wie: Filosofiejuf
Meer informatie

 


Wanneer: 21 april, 5, 12, 26 mei 2017
Wat: Opleiding filosofisch gespreksleider voor kinderen en jongeren. 

Waar: Gent

Door wie: Kristof van Rossem
Meer informatie

 


Wanneer: Zaterdagmiddag 20 mei 2017
Wat: introductieworkshop filosoferen met kinderen
Waar: Groningen

Door wie: Filosofiejuf
Meer informatie:



Wanneer: 8, 22 september, 6 oktober, 3 november en 17 november 2017
Wat: open basiscursus Leren filosoferen (5 x 3 uur van 13.30 tot 16.30 uur)
Waar: UCK   Domplein 4   Utrecht

Door wie: Leren Filosoferen
Meer informatie:

 


Wanneer: 15, 29  september, 13 oktober, 10 november, 24 november 2017

Wat: open vervolg cursus Leren filosoferen (4 x 3 uur van 13.30 tot 16.30 uur) 

Waar: UCK   Domplein 4   Utrecht

Door wie: Leren Filosoferen
Meer informatie:


Wanneer: 7 oktober, 11, 25 november 2017, 10, 24 maart 2018

Wat: Opleiding FMKJ

Door wie: Wonderwhy &Wereldwijs Filosoferen

Meer informatie


 

 

Nieuw lesmateriaal:
Kinderlogica - Filosoferen op een multiculturele school, komt uit in maart 2017, bij Lemniscaat.
Meer informatie: http://www.sabinewassenberg.com/

 

   

17 februari 2017 Studiemiddag: 'Filosoferen, een feest in je hoofd'

UITNODIGING STUDIEMIDDAG
'Filosoferen, een feest in je hoofd'

Vrijdag 17 februari 2017 organiseert het Centrum Kinderfilosofie Nederland een studiemiddag dat in het thema staat van 'vieren, prijzen en feest'. Op deze dag wordt namelijk alweer de vijfde Berrie Heesen Prijs uitgereikt. Het eerste lustrum en dat is alle reden voor een aangepast programma. Graag vieren we dit moment met vakgenoten en geïnteresseerden in filosoferen met kinderen en jongeren.

We reiken deze prijs uit aan een origineel, inspirerend of nieuw idee om te filosoferen met kinderen en jongeren.
Maar bij het uitreiken van de Berrie Heesen Prijs wordt er uiteindelijk een oordeel geveld.
Wie is de winnaar en wie ontvangen de eervolle vermeldingen?
Immers, er kan er maar één de winnaar zijn. Maar hoe kom je tot zo'n oordeel?
Waar bestaat zo'n oordeel uit?

Oordelen doen we allemaal in het dagelijks leven. Bewust en onbewust.
Het oordeel speelt een bijzondere rol in het filosoferen.
Sommigen zeggen dat je niet mag oordelen, misschien ook wel niet kunt.
Uitstel van oordeel is een belangrijke eigenschap in het filosoferen.
Maar is één van de doelen van het filosoferen niet dat kinderen er hun denk- en oordeelsvermogen mee ontwikkelen?'

Pieter Mostert gaat voorafgaand aan de uitreiking met de aanwezigen aan de slag in een gemeenschappelijk filosofisch onderzoek:
Wat is eigenlijk een oordeel? Wanneer oordeel je?
En welke rol speelt het oordeel in het filosoferen?
Hierna volgt de prijsuitreiking van de Berrie Heesen Prijs. Tijdens de prijsuitreiking gaan deelnemers in kleine groepjes een Isibongo schrijven en dragen deze voor aan de winnaar en de inzenders met een eervolle vermelding. Een Isibongo is een bijzondere manier waarop in de cultuur van de Zulu's iemand wordt geprezen. Hij bestaat uit een groot aantal 'versierende omschrijvingen' die in hoog tempo worden voorgedragen en als een waaier van confetti neerdalen over degene die geprezen wordt. Maar wat is daar nu eigenlijk filosofisch aan? Pieter Mostert zal dit ritueel op een filosofische wijze in- en uitleiden.

Kortom, een studiedag voor iedereen die filosoferen met kinderen en jongeren een warm hart toedraagt!

PROGRAMMA:

13:00 uur
Ontvangst met koffie en thee
13:30 uur
Welkomstwoord door één van de coördinatoren van het Centrum Kinderfilosofie Nederland Alexandra Bronsveld
met toelichting archief kinderfilosofie van Berrie Heesen
14:00 uur
Workshop 'Wat is jouw oordeel?’ onder leiding van Pieter Mostert
15:00 uur
pauze
15:15 uur
Uitreiking vijfde Berrie Heesen Prijs met Isibongo, onder leiding van Pieter Mostert
16:00 uur
Denkactiviteit door de winnaar of één van de inzenders met een eervolle vermelding
16.45 uur
Gezamenlijke reflectie en afsluiting
17:00 uur
Borrel


ALGEMENE INFORMATIE & AANMELDEN:

Studiemiddag 'Filosoferen, een feest in je hoofd'

Datum: Vrijdag 17 februari 2017
Locatie: Vergadercentrum Domstad, Koningsbergerstraat 9, Utrecht (op loopafstand van het NS-station)
Tijd: 13:00-17:00 uur (daarna een borrel)
Kosten: €45,- per deelnemer, (inclusief koffie/thee, borrel)
Aanmelden: U kunt zich hier aan melden.


INSCHRIJFVOORWAARDEN

Wanneer u zich inschrijft via de link, is uw inschrijving definitief. Gelieve het bedrag van 45,- euro zo spoedig mogelijk over te maken op:
- Banknummer NL67 ABNA 0504.526.812
- Ten name van Stichting Kinderfilosofie Nederland, Boskoop
- Onder vermelding van voor en achternaam en 'studiemiddag feest 2017'

U ontvangt een bevestiging per mail van uw inschrijving. Uw inschrijving kan helaas niet geannuleerd worden.
Mocht u verhinderd zijn, dan kunt u wel een plaatsvervanger laten deelnemen.
Wij vinden het fijn als u ons hierover bericht i.v.m. de organisatie van de dag. U kunt dan een mail sturen naar: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
Er vindt geen restitutie van inschrijvingsgeld plaats.
 Schrijf u snel in. Indien de dag is volgeboekt vermelden wij dit op de website.
Ook voor overige vragen over deze dag kunt u naar dit mailadres een mail sturen.

Toelichting Berrie Heesen Prijs:
Berrie Heesen
inspireerde velen met zijn creatieve en verrassende werk. Met de Berrie Heesen Prijs wil het Centrum Kinderfilosofie Nederland vernieuwende, creatieve ideeën stimuleren, toegankelijk maken of verder helpen ontwikkelen. De winnaar ontvangt een wisselprijs, een geldbedrag en naamsbekendheid. De prijs wordt elke twee jaar uitgereikt.
De volgende inzenddatum zal in de loop van 2018 zijn.

Een ieder die zich bezighoudt met Filosoferen met Kinderen kan ideeën inzenden: studenten, kinderen, ouders, familieleden, leraren, begeleiders naschoolse opvang, plusklasbegeleiders, kunst- en cultuurmedewerkers, filosofen, beleidsmakers.
Heb jij een origineel idee om met kinderen te filosoferen? Heb je een inspirerende opzet gemaakt voor een filosofisch onderzoek? Heb je iets nieuws uitgeprobeerd wat misschien nog niet helemaal goed werkte? Heb je een implementatieplan geschreven of materiaal ontwikkeld? We zijn ervan overtuigd dat veel ideeën de moeite waard zijn.

De eerste Berrie Heesen Prijs is in 2008 uitgereikt aan Lucy van Niekerk, lerares op een basisschool. Zij heeft een idee aangedragen waarbij een beroep wordt gedaan op het denken en de dialoog tussen ouderen en jongeren op gelijkwaardig niveau.

In 2010 is de tweede Berrie Heesen Prijs uitgereikt aan Fatima Zukic, Jelle Gillissen en Jan Willem Höppener, drie studenten van de Hogeschool Arnhem, Nijmegen met hun projectverslag: Filosoferen met jeugddelinquenten. Zij hielden filosofische gesprekken met een groep jongeren in detentie.

In 2012 ontving Fabien van der Ham de derde Berrie Heesen Prijs voor haar Praatprikkels: kaartjes met vragen, doorvragen en illustraties. Fabien is schrijfster en filosofiejuf.

In 2014 kreeg Liesbeth Eshuis de vierde Berrie Heesen Prijs voor haar inzending ‘De Filosofiekast’. Een kast uit te vouwen tot een soort kamerscherm van vier delen met daarin diverse elementen om te filosoferen in de klas.

Voor het eerst zal dit jaar de winnaar of één van de inzendingen met een eervolle vermelding met zijn/haar gewonnen project een workshop geven.
Zodat het project direct in de praktijk gezet wordt en ervaren kan worden.
Ook ontvangt het project meteen een springplankmogelijkheid.

Interesse?
Iedereen mag meedoen, we willen dat het idee van jou is, dus niet ergens vandaan gekopieerd, en dat jij het instuurt op persoonlijke titel, dus niet namens een organisatie, school, bedrijf.
De jury kijkt met een kritische blik naar de filosofische en pedagogische kwaliteit van het idee.
Is het oorspronkelijk? Vooruitkijkend beoordeelt de jury de inzendingen op de bijdrage die het idee kan leveren aan de ontwikkeling van het filosoferen met kinderen. In 2018 vindt de zesde inzendmogelijkheid plaats.

 

PERSONALIA

Welkomstwoord, voordracht, gezamenlijke reflectie en afsluiting:
Alexandra Bronsveld:
Alexandra Bronsveld studeerde aan de Universiteit voor Humanistiek en is sinds 2007 werkzaam bij het Centrum voor Humanistische Vorming.
Sinds anderhalf jaar is zij medecoördinator van het Centrum Kinderfilosofie Nederland. Vanuit het Centrum voor Humanistische Vorming verzorgt zij trainingen in het filosoferen met kinderen, ontwikkelt zij projecten en begeleidt ze stagiaires van de eerstegraads lerarenopleiding Humanistisch Vormingsonderwijs en Levensbeschouwing (HL) Zie www.hvo.nl.

Workshop 'Wat is jouw oordeel?' & Isibongo:
Pieter Mostert:
Pieter Mostert studeerde filosofie en leerde het filosofisch vakmanschap aan de hand van het werk van Friedrich Nietzsche.
Hij beoefent het filosoferen met zeer uiteenlopende groepen.
In 1981 bracht hij het filosoferen met kinderen naar Nederland. Hij is expert op het gebied van opleiden en leren.
Sinds februari 2013 woont hij in Richards Bay, Zuid-Afrika.
Voor nadere info over zijn werkzaamheden aldaar, zie zijn website http://learningconsortium.co.za.

Organisatie studiemiddag:
Rob Bartels:

Rob Bartels werkte eerder in het basisonderwijs en ontdekte daar het filosoferen met kinderen. Sinds 2001 werkt hij aan de pabo van Inholland in Alkmaar, onder andere als docent kinderfilosofie. In 2013 promoveerde hij aan de universiteit voor Humanistiek. Het proefschrift draagt de naam Democratie leren door filosoferen en onderzoekt de relatie tussen filosofie en democratische vorming in het basisonderwijs.
Momenteel is hij betrokken bij het project Rotterdam Vakmanstad. http://rob1sept.home.xs4all.nl/rob.htm
Voor deze studiemiddag heeft Rob de organisatie op zich genomen.
Voor vragen over deze studiedag kunt u bij hem terecht: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. / 06-44 33 66 75

Vivienne Janssen:
Vivienne Janssen heeft haar roots liggen in de kunst- en cultuursector en voor verschillende culturele organisaties en festivals gewerkt.
Onder andere vanuit haar fascinatie voor de filosofische vraag, die veel kunstuitingen in zich dragen, heeft ze in 2012 de beroepsopleiding tot 'Filosofisch prakticus' en in 2013 de beroepsopleiding' Filosoferen met Kinderen en Jongeren' gevolgd aan de Internationale School voor Wijsbegeerte in Leusden. Sindsdien filosofeert ze met regelmaat op scholen, festivals en aan de keukentafel en ontwikkelt ze filosofische kunstprojecten.
Voor deze studiemiddag heeft Vivienne de nieuwsbrief samengesteld. Sinds anderhalf jaar vormt zij samen met Alexandra Bronsveld de redactie van de nieuwsbrief van het Centrum Kinderfilosofie Nederland.

Wilt u deze nieuwsbrief ook ontvangen in uw mailbox? Stuur dan een mail naar: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
Heeft u een bijdrage voor een van de rubrieken 'nieuwe boeken en lesmateriaal', 'in de pers', 'nieuwtjes' of de 'agenda' of heeft u een onderzoek rondom kinderfilosofie gedaan, een bijeenkomst georganiseerd of ander interessante informatie, mail dit dan naar de redactie: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

De sluitingsdatum voor de volgende nieuwsbrief is vrijdag 23 december a.s. Medio januari wordt de nieuwsbrief dan verstuurd.

   

Pagina 1 van 27

Centrum Kinderfilosofie Nederland, Middelburgseweg 113, 2771 NJ Boskoop, e. info@kinderfilosofie.nl