Verslag van Rond de tafel #1.

Een boeiend gesprek over ‘betekenis maken’

Verslag van Rond de tafel #1.

Hoe bepaal je nu of een gesprek met kinderen een filosofisch gesprek is? Over die vraag voerden de aanwezigen die met kinderen filosoferen, onder leiding van Nanda van Bodegraven, een gesprek. Het boek Teaching for better thinking van Ann Sharp en L. Splitter, riep bij Nanda vragen op die de aanzet waren voor dit eerste Rond de tafel gesprek van het centrum kinderfilosofie.

De kern van het boek zijn drie hoofdpijlers die de kenmerken vormen van een filosofisch onderzoek: ‘redeneren en onderzoek’, ‘conceptvorming’ en ‘betekenis maken’ ("Meaning making").

Om te kunnen vaststellen of een gesprek filosofisch van aard is, zijn de eerste twee pijlers evident noodzakelijk. De filosofische onderzoeksgroep gaat bijvoorbeeld uit van de redelijkheid van gespreksdeelnemers en proberen met elkaar concepten uit te diepen. En toch is ‘redeneren en onderzoek’ net zo goed een pijler van wetenschappelijk onderzoek. Een filosofisch gesprek wordt dus door meer kenmerken bepaald.

De discussie die ontstond ging vooral over de pijler ‘betekenis maken’. De vraag was of betekenis maken wel of niet een bepalend kenmerk moest zijn. Betekenis maken betreft vragen als: "Wat bedoel je daarmee?" of "Kun je uitleggen wat hij/zij bedoelt?" of "Kun je wat ... zei, in je eigen woorden zeggen?" Betekenis maken is volgens de auteurs een kenmerk van het filosofisch gesprek, omdat het gaat om "vragen en stellingen die een zoektocht onthullen naar de verbindingen die de betekenis maken." Dit laatste was voor de gesprekspartners niet eenduidig en is dat uiteindelijk ook niet geworden. Wel konden we concluderen dat er een boeiend gesprek is gevoerd, waarbij het hoe en waarom van filosoferen met kindern eens goed onder het vergrootglas werden gelegd:

 

Boor je met de vraag: "En wat betekent schoonheid voor jou?" niet een individueel perspectief aan? De betekenis die schoonheid voor een kind persoonlijk heeft, is voor het filosofisch onderzoek niet interessant. Filosoferen is juist een veralgemenisering van een concept: in hoeverre is wat we erover zeggen nog waar?

 

Gaat de vraag naar betekenis niet vooràf aan het filosoferen? Met andere woorden: is betekenis maken niet een voorwaarde voor een filosofisch onderzoek? Waarom zou je anders filosoferen? Iemand voegde daar nog aan toe dat ook de urgentie voor een individu of groep om betekenis te maken een voorwaarde was voor filosofisch onderzoek.

 

De eerste twee pijlers: ‘redeneren en onderzoek’ en ‘conceptvorming’ leken afdoende kenmerken om te beoordelen of een gesprek met kinderen filosofisch is. Daar werd aan toegevoegd dat de denkvaardigheden om te kunnen redeneren en onderzoeken (goede van slechte redenen onderscheiden, tegenspraak herkennen, veralgemeniseren etc.) eerst door de leerkracht zelf beheerst moeten worden. Uit onderzoek van Rob Bartels blijkt namelijk dat dit vaak niet het geval is.

Dat is nog maar eens een goede reden om met elkaar in gesprek te blijven, waarbij we onderzoeken wat nu noodzakelijke voorwaarden zijn voor het filosoferen met kinderen.

Op zaterdag 17 maart gaan we opnieuw Rond de tafel met Kristof van Rossem. Klik hier voor meer informatie.

 

Paulien Hilbrink
Basisschoolleerkracht, filosoof, filosofieleerkracht en student Filosoferen met Jonge Kinderen aan de ISVW.

 

 

   

Terugblik conferentie Identiteitsvorming in het onderwijs

Terugblik conferentie Identiteitsvorming in het onderwijs

17 februari 2018


Tijdens zijn inleiding Hoe beïnvloedt school het denken en (dus?) identiteitsvorming? liet René ten Bos zien dat leren tijd vraagt en dat de kwaliteit van leren niet te organiseren is maar een proces dat gebeurd en pijn kan doen. Aan de hand van de grot van Plato liet hij zien dat het proces van leren een moeizaam en tegelijkertijd bevrijdend proces is. De uitdaging voor leerkrachten is om de condities zo te maken dat het leren kan gebeuren.

Identiteitsvorming gaat eigenlijk om het geven van ruimte en zoeken van ruimte voor leerlingen om iets te laten ontstaan. Leraren moeten in de gaten hebben welke ruimte er is en de ruimte die er is veilig laten zijn. Het is een hele kunst om die ruimte in het huidige onderwijs niet helemaal vol te stoppen, maar wel een beetje. Dat moet de inzet van de leerkracht zijn.

 

 

De organisatie kijkt terug op een geslaagde dag met een divers publiek. Naast filosofiedocenten voortgezet onderwijs waren er ook leerkrachten uit het primair onderwijs, docenten levensbeschouwingen en schoolleiders aanwezig. Wil je meer weten over de conferentie dan is op www.identiteitsvorminginonderwijs.nl terug te lezen welke inhouden er aan bod kwamen.

Ben je docent filosofie in het voorgezet onderwijs dan kun je lid worden van de vereniging voor filosofiedocenten in het voorgezet onderwijs (vfvo). Bekijk de site voor meer informatie: www.vfvo.nl. De vfvo organiseert iedere twee jaar een conferentie waarbij het thema van de conferentie gekoppeld wordt aan het nieuwe eindexamen havo/vwo. Dit jaar was het thema voor de havo persoonlijke identiteit. Het volgende thema zal zich buigen over de vrije markt en het goede leven.

   

Agenda 1e kwartaal 2018

Behoefte aan extra denktrainingen, lesmateriaal of nieuws verschenen in de pers?

Hieronder vind je het actuele overzicht aan opleidingen en cursussen rondom filosoferen met kinderen en jongeren en als het zich aandient nieuws en materialen om mee te filosoferen.


Wanneer: 5-10 maart 2018
Wat: Int. English Winterseminar, Practicing philosophy
Waar: Argenteuil, France

Door wie: Institut de Pratiques Philosophiques
Meer informatie

 

Wanneer: 9 maart 2018
Wat: Inspiratiedag filosoferen met kinderen en jongeren

Waar: Antwerpen, Belgie

Door wie: Universiteit Antwerpen/CNO & EPIC International

Meer informatie

 

Wanneer: 10 maart 2018
Wat: vervolgworkshop filosoferen met kinderen
Waar: Groningen

Door wie: Filosofiejuf
Meer informatie


Wanneer: 17 maart 2018
Wat: Filosofieworkshop 'Kostbare woorden'
Waar: Delft

Door wie: Groot Denkraam/Marja van Rossum
Meer informatie


Wanneer: 17 maart 2018
Wat: Rond de tafelgesprek: Socratisch gesprek met jongeren
W
aar: Utrecht
Door wie: Centrum Kinderfilosofie Nederland
Meer informatie

 



Wanneer: 25 maart 2018
Wat: Filosofisch kidscafe
W
aar: Leusden
Door wie: ISVW
Meer informatie


Wanneer: 11, 13 april en 18 mei 2018

Wat: Opleiding tot filosofische gespreksleider kinderen en jongeren

Waar: Antwerpen

Door wie: Kristof van Rossem

Meer informatie



Wanneer: 14 april 2018
Wat: Filosofieworkshop '
Eureka
Waar: Delft

Door wie: Groot Denkraam/Marja van Rossum
Meer informatie


Wanneer: 21 april 2018
Wat: Studiedag Filosofie en filosoferen op de middelbare school
Waar: HIW KU Leuven

Door wie: HIW KU Leuven
Meer informatie

 


Wanneer:12 mei
2018
Wat: Ken
nismaking socratisch gesprek
Waar: Antwerpen

Door wie: Kristof van Rossem
Meer informatie


Wanneer: 16 mei 2018
Wat: introductieworkshop filosoferen met kinderen
Waar: Groningen

Door wie: Filosofiejuf
Meer informatie


Wanneer: 16, 23 mei, 6, 13 juni 2018

Wat: Scherpzinnig, leren filosoferen met kinderen en jongeren
W
aar: Utrecht
Door wie: Alexandra Bronsveld/Hogeschool voor toegepaste filosofie
Meer informatie




Wanneer: 26 en 27 mei 2018

Wat: SOPHIA, network meeting 2018

W
aar: Denemarken
Door wie: SOPHIA Network
Meer informatie

 


Wanneer
: 7 juni 2018
Wat: Rond de tafelgesprek: Denkgereedschap om het denken te scheppen
W
aar: Utrecht
Door wie: Centrum Kinderfilosofie Nederland
Meer informatie




Wanneer: 16 juni 2018
Wat: Filosoferen met kunst
Waar: Delft

Door wie: Groot Denkraam/Marja van Rossum
Meer informatie


Wanneer: 9-11 juli 2018
Wat: FAPSA Conference: The future of philosophy in schools
Waar: Australia

Door wie: The University of Notre Dame Australia
Meer informatie

 


Wanneer: 5-10 en 19-24 augustus,
2018
Wat: Zomeropleiding Socratisch gespreksleider

Waar: Hoepertingen (B)

Door wie: Kristof van Rossem
Meer informatie


   

Pagina 1 van 33

Centrum Kinderfilosofie Nederland, Middelburgseweg 113, 2771 NJ Boskoop, e. info@kinderfilosofie.nl